A D ORION SARAJEVO

Dobrodošli na blog astronomskog društva ORION Sarajevo


21.11.2008.

NOVI DOKAZI O POSTOJANJU VODE NA MARSU

Američka letjelica koja orbitira oko Marsa, "Mars Reconnaissance orbiter" otkrio je ogromne količine vode u vidu podzemnih lednjaka. Poseban radar čiji valovi prodiru ispod stjenovite površine crvene planete, utvrdio je da se u oblasti Hellas Basin na južnoj hemisferi Marsa, ispod tankog površinskog sloja stijena nalaze podzemni rezervoari smrznute vode. Karakteristike odbijanja radarskog snopa su upravo onakve kakve se dešavaju kada on nailazi na led. Slične strukture otkrivene su ranije na Antarktiku. Ukoliko se u potpunosti potvrdi otkriće da se u umjerenim širinama, a ne samo na polovima Marsa nalazi voda, to će imat veliki značaj za buduću kolonizaciju Marsa.

Sl. Umjetnička vizija lednjaka na Marsu.

17.11.2008.

KONAČNO, PLANETSKI SISTEM POPUT NAŠEG

Iako je različitim metodama do sada otkriveno blizu 300 planeta oko drugih zvijezda, većina njih nije ličila na naš Sunčev sistem. Najveći dio tih planeta su plinoviti divovi koji su veoma blizu matičnih zvijezda. Sada je, naporima tima sa Havaja koji su koristili velike teleskope "Keck" i "Gemini North", prvi put snimljen vansolarni planetski sistem sa tri planete koje su 7, 10 i 10 puta masivnije od Jupitera, a nalaze se na udaljenostima od 24, 37 i 67 astronomskih jedinica od svoje zvijezde. (1 astronomska jedinica je približno 150 miliona km tj. udaljenost Zemlja-Sunce). Ove planete kruže oko mlade, vruće plave zvijezde HR 8799 koja se nalazi u sazviježđu Pegaz i udaljena je oko 140 svjetlosnih godina.

Astronomi smatraju da se u bogatom oblaku prašine i plinova oko ove zvijezde rađaju ili su se već rodile i planete slične Zemlji. Za ovo snimanje korištena je adaptivna optika koja ispravlja atosferske turbulencije i infracrvenbo područje.

Izvor: Christian Marois & Bruce Macintosh, W.M.Keck and Gemini observatories.

14.11.2008.

ZVJEZDANA RAĐAONICA U ŠKORPIONU

Astronomija milimetarskih i podmilimetarskih valova može da pruži nova saznanja o rađanju zvijezda. Ovo područje spektra u najvećem dijelu upija zemljina atmosfera (posebno vodena para) pa se radio teleskopi koji registriraju ove valove moraju postavljati na izuzetno suha mjesta i što veće nadmorske visine. U okviru projekta ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array- ili Atakama veliki milimetarski/podmilimetarski niz) planira se postavljanje 60 antena prečnika 12 metara. One će biti raspoređene i do međusobnih daljina od 16 km i formirati divovski teelskop izuzetne preciznosti. Jedna antena je već u probnom radu i daje prve rezultate. Smještena je na platou Chajnantor u čileanskoj pustinji Atacama na nadmorskoj visini od 5100 m.

U okviru projekta APEX (Atacama Pathfinder Experiment) koji je plod saradnje  Max-Planck-Institute for Radio Astronomy (MPIfR), Onsala Space Observatory (OSO) ESO (Evropska južna opservatorija) objavljen je snimak područja RCW120 u sazviježđu Škorpiona. Ova struktura je oko 4200 svjetlosnih godina udaljeno od Sunca. Na snimku se vidi šireći mjehur ioniziranog plina prečnika oko 10 svjetlosnih godina. Podmilimetarski valovi su ključni za opažanje veoma hladne materije.

Vruća masivna zvijezda u središtu emitira ogromne količine ultraljubičastog zračenje. Ono ionizira okolni plin i na snimku se vidi kao crveno svjetlucanje jer se radi uglavnom o vodiku. Šireći se u okolni prostor udarni val gura sloj okolnog hladnog međuzvjezdanog plina i prašine. U tom sloju dolazi do nestabilnosti i stvaranja gušćih zgušnjenja u kojima se rađaju nove zvijezde. Iako su ovi hladni oblaci na  temperaturama od -250 stepeni celzija, njihovo slabašno svjetlucanje se „vidi“ u podmilimetarskom području. Sjaj pojedinih zgušnjenja je i mjera njihove mase pa se mogu posmatrati procesi formiranja zvijezda malih masa što prije nije bilo moguće.

Podmilimetarska „slika“ je predstavljena plavo, a crvena područja su snimci u H alfa liniji vodika (SuperCosmos H-alpha survey).

MM
 
Izvor: ESO/APEX/DSS2/SuperCosmos/Deharveng(LAM)/Zavagno(LAM)

10.11.2008.

NAJDUBLJI POGLED SA ZEMLJE NA RUB VIDLJIVOG SVEMIRA

Astronomi sa Južne Evropske Opservatorije (ESO) su pomoću instrumenta "Very Large Telescope" prečnika 8,2 metra načinili do sada najdublji prodor ka rubu vidljivog svemira sa površine Zemlje. U ultraljubičastom dijelu spektra snimana je mala oblast neba poznata kao "Chandra Deep Field South". To je jedna od nekoliko izabranih zona gdje nema upijajućih utjecaja međuplanetarne prašine, prašine i plinova naše galaksije ili prisustva neke sjajnije zvijezde. Ovakve zone su izuzetno važne zbog toga što svemir u ma kom pravcu, u dovoljno velikim razmjerima, izgleda isto. Oblast prečnika 14,1 x 21,6 uglovnih minuta prikazuje pravo more galaksija. Gotovo svaka mrljica ili tačka je neka daleka galaksija, a one su u prosjeku miliajrdu puta slabijeg sjaja od najslabijih zvijezda vidljivih golim okom. Na snimku vidimo svemir star svega 2 milijarde godina. Ekspozicija je iznosila oko 40 sati (kumulativno se skupljala svjetlost na detektore). Izučavanje ove oblasti daje nam šansu da istražujemo strukturu ranog svemira, evoluciju galaksija i razna druga pitanja.

MM

Izvor: ESO/Mario Nonino, Piero Rosati & ESO GOODS Team

03.11.2008.

POTRAGA ZA ANTIMATERIJOM PREOSTALOM NAKON VELIKOG PRASKA

Sva dosadašnja astrofizička istraživanja pokazuju u svemiru susrećemo samo materiju a ne i antimateriju. Ovdje isključujemo sporadično pojavljivanje neznatnih količina antičestica u različitim visokoenergetskim procesima kakvi su relativistički mlazevi koji se rađaju u akrecionim diskovima oko crnih jama i pulsara. U trenutku Velikog praska, prema sadašnjim modelima, stvorena je jednaka količina materije i antimaterije. Bilo bi logično da je došlo do anihilacije tj. međusobnog „poništavanja“ čestica i njihovih odgovarajućih antičestice uz oslobađanje energije u vidu fotona. Zašto je onda naš svemir građen gotovo isključivo od materije? Ništa nam ne ukazuje da postoje objekti koji su građeni od antimaterije. Različiti efekti bi nam to potvrdili. Vidjeli bi posljedice anihilacije na granicama dodira pojedinih međuzvjezdanih oblaka ili skupova galaksija. Očigledno je da je u momentu rađanja svemira postojala asimetrija između materije i antimaterije. Ta činjenica ima i duboke kosmološke implikacije. Sve to nas vodi zaključku da velike oblasti građene samo od antimaterije ne postoje u onome što zovemo vidljivi svemir. Zbog čega imamo samo materiju i veoma malo antimaterije? Očigledno je da postoji neki mehanizam kojim se proizvodi više materije od antimaterije. Teorijski proračuni pokazuju da postoji asimetrija između materije i antimaterije u odnosu jedan dio u 10 milijardi, odnosno, na 10 milijardi čestica antimaterije dolazi 10 milijardi i jedna čestica materije. (Po nekim autorima radi se o milijardi i jednoj čestici prema milijardi antičestica). Tih po 10 milijardi parova anihilira, ostaje jedna čestica materije i 10 milijardi fotona. Materijalnost našeg svemira objašnjava se u okvirima teorija simetrije, narušavanja pariteta itd. U što ovdje nećemo ulaziti.  

 

Koristeći podatke koje prikupljaju NASA-ina “Chandra X-ray Observatory” i “Compton Gamma Ray Observatory” neki astrofizičari pokušavaju da pronađu ostatke prvobitne antimaterije koji su trebali preživjeti nakon Velikog praska. Proces naglog širenja svemira (inflacija) daje mogućnost razdvajanja “grudvi” materije od antimaterije, prije nego li dođe do anihilacije i to do daljina većih od prečnika vidljivog svemira. Ova istraživanja vodi Gary Steigman iz Ohio State University. Pogodan objekat za ovo je skup galaksija poznat kao “Metak” (Bullet). Tu se radi o sudaru dva skupa galaksija koji su udaljeni oko 3,8 milijardi svjetlsonih godina. Međusobni zvijezdani sudari su rijetki ali se zato sudaraju ogromni oblaci plinova i prašine i pri tome se oslobađaju kolosalne količine energije. U slučaju da pri sudaru ima anihilacije tada bi se uz rentgenske zrake oslobađala i dovoljna količina gama zraka. Rezultati su za sada negativni (gama zraci nisu registrirani), a u nauci i negativan rezultat predstavlja otkriće. Na redu su i drugi skupovi gdje se dešavaju ovakvi sudari koji bi eventualno u svom sastavu imali veće količine antimaterije. Eventualni pronalazak antimaterije u svemiru pomogao bi naučnicima da ustanove koliko dugo je trajala inflatorna faza svemira što bi nas približilo najranijim počecima univerzuma.

MM

Izvor fotografije: Rentgensko područje: NASA/CXC/CfA/M.Markevitch et al; Optičko područje: NASA/STScI:Magellan/U.Arizona/D. Clowe et al.

 

<< 11/2008 >>
nedponutosricetpetsub
01
02030405060708
09101112131415
16171819202122
23242526272829
30

LINKOVI



MOJI FAVORITI
-

BROJAČ POSJETA
23964

Powered by Blogger.ba